Home 
Βουνά Παγγαίο Ανθολογία Κειμένων Δαμασκινός
Βουνά Παγγαίο Ανθολογία Κειμένων Δαμασκινός
| ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ |
 |
 |
 |
|
1896. «Σήμερον είναι γνωστόν γενικώς μεν υπό το Τουρκικόν όνομα Πουρνάρ-δαά...» ΑΝΑΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΡΗ ΤΗΣ. ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ...
Ιερός τόπος των αρχαίων Θρακών, το Παγγαίο διατήρησε για αιώνες μια θρησκευτική παράδοση, η οποία μπορεί να θεωρηθεί πως συνεχίζεται μέχρι και σήμερα με τη λειτουργία των πολλών μοναστηριών του. Το αρχαιότερο απ’ αυτά, το μοναστήρι της Εικοσιφοίνισσας*, αποτελεί το λόγο για τον οποίο ο Αρχιμανδρίτης, Δαμασκηνός Μοσχόπουλος και ο Μητροπολίτης Αγαθάγγελος Μάγνης αφιερώνουν στο Παγγαίο ένα μικρό μόνο τμήμα των μελετών τους, αφού ο βασικός σκοπός τους είναι η καταγραφή των ιστορικών και των εκκλησιαστικών στοιχείων για την Μονή.
Ως ‘μελέτη τοπογραφική και ιστορική’ επιγράφει το σύγγραμμά του «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΣΙΦΟΙΝΙΣΣΑΣ μετά των σχετικών προς τα πέριξ αυτής πόλεων και χωρίων», ο Αρχιμανδρίτης Δαμασκηνός Μοσχόπουλος. Το έργο του δημοσιεύτηκε στην Κωνσταντινούπολη, το 1896, και περιέχει μεταξύ των άλλων μια σύντομη αλλά ενδιαφέρουσα αναφορά στο γειτονικό μας βουνό. Γράφει ο Αρχιμανδρίτης:
Πράγματι, τα 6000 πόδια αντιστοιχούν περίπου στο ύψος των 1835 μέτρων της κορυφής Αυγό (όπως ονομάζεται σήμερα η τότε Πιλάφ-τεπέ). Όμως η κορυφή αυτή δεν έρχεται ούτε καν δεύτερη σε ύψος, καθώς υπερτερούν οι κορυφές Μάτι και Τρίκορφο, με 1956 και 1940 μέτρα αντίστοιχα. Προφανώς αυτό ο Αρχιμανδρίτης δεν το γνώριζε, ούτε και γίνεται οπτικά αντιληπτό, όχι τουλάχιστον από κάποιον που ατενίζει τις κορυφές από χαμηλά.
Στη συνέχεια, αφού αναφέρει με τις ονομασίες της εποχής τις κορυφές: «Κεντρίτσα, Βιτάστα καρανί, Σιβρί Τεπέ Εριτζέκ, Κελ - Τεπέ και Βίγλα» κάνει λόγο για την τελευταία:
Ο Δαμασκηνός, λοιπόν, ως μορφωμένος άνθρωπος, είναι γνώστης του βιβλίου του Μερτζίδη: «Αι χώραι του παρελθόντος και αι εσφαλμέναι τοποθετήσεις των» και ψέγει τον συγγραφέα για λανθασμένες εκτιμήσεις. Ο ίδιος όμως υποπίπτει σε ανακρίβειες και λάθη, όταν αναφέρεται παρακάτω στην περίφημη Ασκητότρυπα:
Είναι φανερό πως ο Μητροπολίτης δεν έφτασε ποτέ του στην Ασκητότρυπα, πολύ δε περισσότερο στην κορυφή του Παγγαίου. Αν το είχε κάνει θα γνώριζε πως η σπηλιά δεν απέχει από το μοναστήρι πάνω από δυο, το πολύ, ώρες, για τα μέτρα της εποχής του, και οπωσδήποτε η θέση της βρίσκεται πολύ εγγύτερα στο μοναστήρι απ’ όσο στην κορυφή του Αυγού, η οποία, επίσης για τα μέτρα της εποχής του, θα απείχε τουλάχιστον 4,5 ώρες από την Ασκητότρυπα.
Στη συνέχεια τα πράγματα περιπλέκονται ακόμα περισσότερο, καθώς ο Δαμασκηνός - ο οποίος κάνει αναφορά στον γαλακτίτη λίθο, έτσι ώστε να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία για το ποια σπηλιά πρόκειται - δείχνει να αγνοεί ή τουλάχιστον να μην παίρνει στα σοβαρά την μαρτυρία του Ηροδότου, ο οποίος σαφώς αναφέρει για την ύπαρξη του Μαντείου του Διονύσου στο Παγγαίο όρος. Ο Αρχιμανδρίτης, λοιπόν, αφού επαινεί αυτή τη φορά τον Μερτζίδη για την «λαμπράν απαρίθμησιν» των δένδρων και των φυτών στο βιβλίο του, γράφει:
Όχι μόνο, λοιπόν, αμφισβητεί την ιδέα της ταύτισης της συγκεκριμένης σπηλιάς με το αρχαίο μαντείο του Διόνυσου, αλλά, επιπλέον, θεωρεί πιθανότερη την ύπαρξή του στο Μενοίκιο όρος, ονομαζόμενο τότε Μποζ - Νταγ. Προς υποστήριξη δε των αμφιβολιών, παραθέτει την ανασκευή «του σοφού αρχαιολόγου και ημετέρου φίλου κ. Κεραμέως», επί της πληροφορίας του Μερτζίδη περί ενός ανάγλυφου, το οποίο ο μεν Μερτζίδης υποστήριζε ότι ανήκε στον Διόνυσο, ο δε αρχαιολόγος, ότι επρόκειτο για απλό νεκρικό ανάγλυφο το οποίο: «Ευρίσκεται εν τοις ηγουμενείοις, εκομίσθη δε εκ Θάσου υπό των επιστατών του εκεί μετοχίου της Εικοσιφοινίσσης».
Εδώ τελειώνει και η σύντομη αναφορά του Μητροπολίτη για το Παγγαίο: «Και τοσούτα μεν περί του Παγγαίου.»
... και του Μητροπολίτη ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ ΜΑΓΝΗ.
Δέκα περίπου χρόνια αργότερα, ένας άλλος ιερωμένος, ο μητροπολίτης Δράμας Αγαθάγγελος Μάγνης, δημοσιεύει μελέτη με το ίδιο θέμα. Η «ΕΙΚΟΣΙΦΟΙΝΙΣΣΑ: ιστορία της μονής και περιγραφή αυτής», εκδίδεται το 1915, και εντός της απαντά ένα μικρό απόσπασμα για το Παγγαίο, στο οποίο ο συγκεκριμένος Μητροπολίτης αναφέρει ότι ανέβηκε «πεζή» μέχρι την κορυφή του. Αυτό είναι λίγο αμφίβολο, εάν εννοεί βέβαια την ψηλότερη κορυφή του βουνού. Όπως και από το προηγούμενο απόσπασμα φάνηκε, εκείνο τον καιρό δεν γνώριζαν τις υψομετρικές διαβαθμίσεις των κορυφών, ούτε άλλωστε διακατέχονταν από κάποιον ορειβατικό ζήλο ώστε να επιθυμούν οπωσδήποτε την ανάβαση στην ψηλότερη απ’ αυτές. Ο μητροπολίτης αναφέρει επίσης ότι κατέβηκε «πεζή», χάνοντας μάλιστα στην επιστροφή το δρόμο, εισερχόμενος σε πυκνό δάσος, με υπαιτιότητα όπως αναφέρει: «του άλλως προθυμοτάτου και υποχρεωτικού Ιεροδιακόνου Βησσαρίωνος, εκ των αδελφών της Μονής». Παραθέτουμε ολόκληρο το σύντομο απόσπασμα:
*Μοναδικό σε ποιότητα το βιβλίο «Η ΜΟΝΗ ΕΙΚΟΣΙΦΟΙΝΙΣΣΑΣ Θησαυροί & κειμήλια» του Θεοχάρη Προβατάκη. Υπερπολυτελής έκδοση της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ Α.Ε.
|
