Super User

Super User

Νότια της Μουσθένης, στον κάμπο της Πιέριας κοιλάδας, ανάμεσα στο Παγγαίο και το Σύμβολο βρίσκονται μια σειρά από 6 πέτρινες καμάρες που στην σχετική βιβλιογραφία παρουσιάζονται ως ανεξάρτητα γεφύρια. Όμως οι διαδοχικές αυτές καμάρες εντάσσονται σε μία ενιαία κατασκευή, σε ένα "πολυγέφυρο", που με τα διαδοχικά του τόξα σχημάτιζε μία δίοδο πλάτους 3 μέτρων και επέτρεπε την ασφαλή διέλευση ανθρώπων και εμπορευμάτων από τα ελώδη εδάφη της κοιλάδας που πλημύριζαν συχνά από τις υπερχειλίσεις του ποταμού Μαρμαρά. Περιπτώσεις παρόμοιων γεφυριών συναντάμε και σε άλλα μέρη του Ελλαδικού χώρου όπως αυτό του Αλάμπεη στην Αιτωλοακαρνανία και του Λυκόστομου στα Γιάννενα.

Δεν γνωρίζουμε το χρόνο κατασκευής του αλλά ο Θ.Λυμπεράκης υποστηρίζει ότι είναι παλαιότερο της οθωμανικής περιόδου1.  Πάντως το μεγάλο πλάτος του δρόμου και το συνολικό μέγεθος του έργου καταδεικνύουν την μεγάλη σημασία αυτού του οδικού άξονα.

Οι έξι καμάρες που σώζονται σήμερα σχηματίζουν μια γραμμή μήκους 120 μέτρων. Η πρώτη και η δεύτερη από τις καμάρες, προς την πλευρά του αναχώματος του ποταμού, είναι οι μεγαλύτερες με μήκος περίπου 8 μέτρα η κάθε μία. Ακολουθούν άλλες τρεις μικρότερες  που δυστυχώς έχουν επιχωθεί στο μεγαλύτερο μέρος τους ενώ η τελευταία, θαμμένη και μισοκατεστραμμένη βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του γειτονικού επαρχιακού δρόμου, η διάνοιξη του οποίου πιθανόν να κατέστρεψε μία ακόμα καμάρα. Τον ακριβή αριθμό των καμαρών και το συνολικό μήκος του γεφυριού δεν μπορούμε πια τον γνωρίζουμε αφού η διευθέτηση την κοίτης του Μαρμαρά και η αποξήρανση των εδαφών  την δεκαετία του 50, μετέβαλε ριζικά όλη την περιοχή.

Σήμερα χωρίς καμία συντήρηση, οι καμάρες  του θάβονται σιγά-σιγά κάτω από τα χώματα των διπλανών χωραφιών. Επιπλέον έχει υποστεί ζημιές και από την δράση χρυσοθήρων που στην προσπάθειά τους να το γκρεμίσουν, αφαίρεσαν το κλειδί της δυτικής του καμάρας,  χωρίς ευτυχώς  αποτέλεσμα.  Η καμάρα παραμένει στη θέση της αν και παρουσιάζει μεγάλες ρωγμές στην εσωτερική πλευρά του τόξου της.

Το εντοπίζουμε μετά την αερογέφυρα της Εγνατίας Οδού, κατευθυνόμενοι από την Μουσθένη προς  το Σιδηροχώρι, σε απόσταση 650 μέτρων από την στροφή του δρόμου, στην αριστερή πλευρά του, κρυμμένο μέσα σε θάμνους, βάτα και καλάμια.


  1. Γιώργος Μυτιληνός  "Τα παραδοσιακά πέτρινα γεφύρια του νομού Καβάλας"  2007 (Σελ. 112)

 

Χάρτης: 

Συντεταγμένες: 40.841320° Ν / 24.122108° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Είναι το μεγαλύτερο από τα δύο γεφύρια  του παλιού οικισμού που απέχουν μεταξύ τους 1500 περίπου μέτρα και γεφυρώνουν το ίδιο ρέμα. Από την τεχνοτροπία τους μπορούμε να συμπεράνουμε ότι κατασκευάστηκαν από τους ίδιους μαστόρους την ίδια περίπου περίοδο, πιθανόν στις αρχές του 19ου αιώνα. 
Το γεφύρι είχε μεγάλη σημασία  αφού διευκόλυνε την μετακίνηση των κατοίκων προς τα εύφορα κτήματά τους στην πλευρά της θάλασσας και το χωριό του Οφρυνίου (που παλιά ονομαζόταν Κάτω Λακκοβίκια) αλλά και προς το λιμάνι του Τσάγεζι στις εκβολές του Στρυμόνα, κάτι που ενίσχυε σημαντικά την οικονομική ανάπτυξη  του χωριού.

Η καμάρα του αποτελείται από μία σειρά λίθων που στεφανώνεται στο πάνω μέρος του από μια δεύτερη μικρότερη.  Αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του γεφυριού είναι η ύπαρξη στην κατάντη πλευρά μιας κρύπτης η οποία, σύμφωνα τον Αθ. Τιλκίδη ανακαλύφθηκε τυχαία από τη διάβρωση και πτώση του τοίχου 1.  Ο καθηγητής Θωμάς Σπανός αναφέρει ότι στα πλευρικά του γεφυριού διασώζονταν παλιά, απεικόνιση της Παναγίας με το Θείο Βρέφος, που Χρυσοθήρες το εξέλαβαν ως σημάδι κρύπτης θησαυρού και κατέστρεψαν μαζί με το σημείο και την ιστορική ιχνογραφία 2.

Εντυπωσιακό είναι και το φαρδύ καλντερίμι μετά την γέφυρα προς τα Λακκοβίκια μήκους 150 περίπου μέτρων που στηρίζεται πάνω στην απότομη πλαγιά με ένα μακρύ πέτρινο τοιχίο.  

Η προσέγγιση του γεφυριού δεν είναι εύκολη και γίνεται μόνο με πεζοπορία αφού δεν υπάρχει κοντά του κάποιος χωματόδρομος.  Θα πρέπει στην είσοδο του χωριού, ερχόμενοι από την Παλαιοκώμη να κινηθούμε νότια προς την ρεματιά που ανοίγεται και να ακολουθήσουμε το παλιό μονοπάτι που θα μας οδηγήσει στο γεφύρι ύστερα από 30 περίπου λεπτά και σε απόσταση 1,5 χιλιομέτρου από το χωριό.

Εναλλακτικά μπορούμε από το Οφρύνιο να ακολουθήσουμε τον χωματόδρομο που φτάνει μέχρι την κορυφή του λόφου πάνω από το χωριό και στην συνέχεια να ακολουθήσουμε το παλιό μονοπάτι που οδηγεί στο γεφύρι μέσα στην χαράδρα του ρέματος.


  1. Αθανάσιος Τιλκίδης  "Τα πέτρινα γεφύρια των Σερρών" 1996 (Σελ. 125)
  2. Γιώργος Μυτιληνός  "Τα παραδοσιακά πέτρινα γεφύρια του νομού Καβάλας"  2007 (Σελ. 81)

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.819522° Ν / 23.930133° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Βρίσκεται στο Παγγαίο, στα σύνορα των νομών Σερρών και Καβάλας, στον παλιό δρόμο που ένωνε τα χωριά Λακκοβίκια (Παλιά Μεσολακιά) και Γαληψό. Τα Λακκοβίκια  στα τέλη του 19ου αιώνα είχαν φτάσει να έχουν 2000 κατοίκους ενώ λειτουργούσε γυμνάσιο και αστική σχολή. Το 1916 τα βουλγαρικά κατοχικά στρατεύματα  λεηλάτησαν και έκαψαν το χωριό με αποτέλεσμα, σταδιακά μέχρι το 1960, να  εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του. Σήμερα είναι ένα ερειπωμένο χωριό όπου ελάχιστα σπίτια παραμένουν όρθια.

Το γεφύρι βρίσκεται στο μεγάλο ρέμα της περιοχής, νότια του οικισμού και βοηθούσε  στις μετακινήσεις των κατοίκων προς τα κτήματα στην πλευρά της θάλασσας και την Γαληψό (πρώην Δεδέμπαλη). Δεν υπάρχουν μαρτυρίες για το πότε κτίστηκε, πιθανολογείται ότι είναι έργο των αρχών του 19ου αιώνα.  

Το γεφύρι παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα αφού η καμάρα στην ανάντη πλευρά έχει οξυκόρυφο σχήμα ενώ στην κατάντη ημικυκλικό. Το τόξο του αποτελείται από μία σειρά λίθων που στεφανώνεται στο πάνω μέρος του από μια δεύτερη μικρότερη. Στην κεντρική πέτρα του τόξου (κλειδί) της κατάντη πλευράς υπάρχει χαραγμένος ένας σταυρός, χωρίς να γνωρίζουμε αν η χάραξη έγινε κατά την κατασκευή του ή είναι μεταγενέστερη.

Στους τοίχους δεξιά και αριστερά της καμάρας είναι εμφανή τα σημάδια από την δράση χρυσοθήρων  που έχουν ανοίξει τρύπες στο σώμα του γεφυριού προκειμένου να ανακαλύψουν κρυμμένους θησαυρούς.

Για να το προσεγγίσουμε ακολουθούμε για 3 χιλιόμετρα  τον χωματόδρομο από την Γαληψό μέχρι το εξωκκλήσι των Αγίων Αποστόλων και στην συνέχεια κατηφορίζουμε τον στενό χωματόδρομο για να το συναντήσουμε σε απόσταση 500 μέτρων από την εκκλησία.       

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.823745° Ν / 23.941431° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Είναι το τρίτο γεφύρι του δυτικού ρέματος των Δωματίων και το μοναδικό που βρίσκεται στη νότια πλευρά της παλιάς Εθνικής οδού Καβάλας - Θεσσαλονίκης. Εντάσσεται στον παλιό οδικό άξονα που ένωνε την Αμφίπολη με το Πράβι (Ελευθερούπολη). Ο δρόμος αυτός, υφίσταται από τα αρχαία χρόνια, τουλάχιστον από την Ρωμαϊκή εποχή, και ήταν ο εναλλακτικός δρόμος της Εγνατίας οδού η οποία περνούσε από την βόρεια πλευρά του Παγγαίου. Γι αυτό,  η προφορική παράδοση του χωριού αναφέρει πως ο Απόστολος Παύλος πέρασε από το γεφύρι κινούμενος από τους Φιλίππους προς την Αμφίπολη.  Στον ίδιο οδικό άξονα εντάσσονται και τα γεφύρια του Χρυσόκαστρου, της Μεσιάς και της Μαχμούτας στην Μεσορόπη.

Το όνομά του προέρχεται από τον ιδιοκτήτη γειτονικού σπιτιού. Η καμάρα του φέρει δύο σειρές λίθων, στις οποίες διακρίνονται ίχνη λευκού σοβά που φέρει επιχρωματισμένα σχέδια.

Το γεφύρι παρουσιάζει πολλά προβλήματα και πρέπει να συντηρηθεί άμεσα. Η ανατολική πλευρά του έχει καλυφθεί σε μεγάλο μέρος από την ρήψη μπαζών και σκουπιδιών, η καμάρα της δυτικής πλευράς έχει αποκολληθεί από το κυρίως σώμα του ενώ κάποιες  πέτρες  από το κάτω μέρος της αψίδας του έχουν φύγει.

Το συναντάμε 60 μέτρα κάτω από τον κεντρικό δρόμο προς Ελευθερούπολη στην δυτική είσοδο των Δωματίων.

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.863210° Ν / 24.140823° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Το μικρό αυτό γεφύρι βρίσκεται στην νότια πλευρά της συνοικίας Κυράνι και γεφυρώνει το δυτικό ρέμα των Δωματίων. Διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, συνέπεια της εξαιρετικής και προσεγμένης κατασκευής του. Η καμάρα του, χαμηλή σε σχέση με το επίπεδο του δρόμου και κρυμμένη από την πυκνή βλάστηση, δύσκολα διακρίνεται. Αποτελείται από μία σειρά πετρών, λαξευμένων με μεγάλη επιμέλεια, που περικλείεται από μία μικρότερη προεξέχουσα σειρά. Έχει μεταλλικά προστατευτικά κάγκελα. Από πάνω του περνάει μέχρι και σήμερα ο κεντρικός δρόμος που ενώνει την πλατεία του χωριού με το Κυράνι. Έχει κηρυχτεί ως διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ. 792/Β/17-12-1990) όπως και τα υπόλοιπα γεφύρια του χωριού. Το συναντάμε 150 μέτρα δυτικά της εκκλησίας. 

 

Χάρτης: 

Συντεταγμένες: 40.865148° Ν / 24.141190° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Το όνομα του γεφυριού προέρχεται από τον ιδιοκτήτη γειτονικού σπιτιού και βρίσκεται ψηλά στο βόρειο άκρο των Δωματίων.  Γεφυρώνει το δυτικό ρέμα που διασχίζει το χωριό.  Είναι θεμελιωμένο πάνω στα ψηλά  βράχια ενός στενού περάσματος, ενώ η ομαλή πρόσβαση σε αυτό επιτυγχάνεται με τους ψηλούς πτερυγότοιχους δεξιά και αριστερά της καμάρας  που του προσδίδουν μεγαλύτερο ύψος και μέγεθος.

Η καμάρα αποτελείται από μία σειρά λίθων που περικλείεται από μια δεύτερη λεπτότερη.  Στα αριστερά της κατάντη πλευράς υπάρχει τετράγωνη υποδοχή στην οποία προφανώς υπήρχε εντοιχισμένη πλάκα που όμως έχει αφαιρεθεί.  Ο σοβάς με τον οποίο ήταν καλυμμένο το εσωράχιο, με την πάροδο του χρόνου έχει πέσει στο μεγαλύτερο μέρος του αποκαλύπτοντας μεγάλα κενά ανάμεσα στις πέτρες της καμάρας. Για στηθαίο διαθέτει μεταλλικά κάγκελα και το οδόστρωμα του είναι ασφαλτοστρωμένο, αφού μέχρι και σήμερα εξυπηρετεί τις μετακινήσεις πεζών και οχημάτων προς το βόρειο άκρο της συνοικίας Κυράνι.  Έχει κηρυχτεί ως διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ. 792/Β/17-12-1990).

Το συναντάμε αν από την εκκλησία κατηφορίσουμε προς το δυτικό ρέμα του χωριού και ακολουθήσουμε στην συνέχεια τον ανηφορικό δρόμο, 300 μέτρα πιο πάνω.   

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.867528° Ν / 24.141120° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Το όνομά του προέρχεται από τον ιδιοκτήτη γειτονικής κατοικίας  και γεφυρώνει το Σαμακοβικό ρέμα που διασχίζει την ανατολική πλευρά του χωριού.  Το γεφύρι παλιά βρισκόταν στο κέντρο της βόρειας συνοικίας του χωριού και εξυπηρετούσε τις καθημερινές μετακινήσεις των κατοίκων.  Σήμερα τοποθετείται στο βόρειο άκρο των Δωματίων αλλά αν κανείς περπατήσει το παλιό καλντερίμι πάνω από το γεφύρι, στα δεξιά του ρέματος, θα συναντήσει ανάμεσα στα δένδρα του δάσους, ερείπια παλιών αρχοντικών σπιτιών,   μάρτυρες μια άλλης ακμάζουσας εποχής.

Η καμάρα του φέρει δύο σειρές λίθων με την δεύτερη να προεξέχει. Στο δυτικό πτερυγότοιχο υπάρχει πλαίσιο για αναμνηστική πλάκα η οποία όμως έχει αφαιρεθεί. Συντηρήθηκε το 2009 και τότε προστέθηκαν τα πέτρινα στηθαία του που αντικατέστησαν τα ακαλαίσθητα σιδερένια κάγκελα. Παρέμεινε όμως ως παραφωνία ο μεταλλικός σωλήνας  της ανάντη πλευράς. Έχει κηρυχτεί, μαζί με τα υπόλοιπα 5 γεφύρια του χωριού, ως διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ. 792/Β/17-12-1990).  

Την ημέρα των Θεοφανείων στο γεφύρι γίνεται η τελετή του αγιασμού των υδάτων και ρίχνεται ο Σταυρός στα παγωμένα νερά του ρέματος.

Για να το συναντήσουμε ακολουθούμε για 500 μέτρα τον στρωμένο με κυβόλιθους δρόμο που ξεκινάει πάνω δεξιά από την πλατεία του χωριού, παράλληλα με το ρέμα.

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.869041° Ν / 24.143707° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Είναι το μεσαίο από τα τρία γεφύρια που γεφυρώνουν το Σαμακοβικό ρέμα ή Γουρουνόνερο που κατεβαίνει ψηλά από το Παγγαίο και διασχίζει την ανατολική πλευρά του χωριού.  Η καμάρα του, που στην κατάντη πλευρά έχει ελαφρώς οξυκόρυφο σχήμα,  φέρει μία σειρά λίθων που την περιβάλει μία διακοσμητική από λεπτές πλάκες. Το οδόστρωμά του έχει ασφαλτοστρωθεί και παραμένει λειτουργικό εξυπηρετώντας την διέλευση πεζών και οχημάτων. Συντηρήθηκε το 2009 αλλά τα προστατευτικά κάγκελά του και οι μεταλλικοί σωλήνες της ανάντη πλευράς του, συνεχίζουν να αλλοιώνουν τον παραδοσιακό χαρακτήρα του. Έχει κηρυχτεί, μαζί με τα υπόλοιπα 5 γεφύρια του χωριού, ως διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ. 792/Β/17-12-1990).

Βρίσκεται  ανατολικά της πλατείας του χωριού και 60 μέτρα πιο ψηλά από το πρώτο γεφύρι.

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.865181° Ν / 24.144347° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Είναι το εντυπωσιακότερο  και γνωστότερο πέτρινο γεφύρι στον οικισμό των Δωματίων  που όμως είναι  μια σύγχρονη κατασκευή. Το 2009, κατά την διάρκεια έργων συντήρησης που πραγματοποιούνταν  στο παλιό γεφύρι και στην προσπάθεια να αφαιρεθεί  το τσιμέντο του οδοστρώματος, κατέρρευσε η καμάρα του που ήδη παρουσίαζε προβλήματα στατικότητας. Όπως αναφέρεται και στο βιβλίο του Γ.Τσότσου(1), από το 1995 η αψίδα του τόξου του παρουσίαζε εγκάρσιες διαμπερείς ρωγμές.

Στην θέση του πεσμένου γεφυριού κατασκευάστηκε το σημερινό που δυστυχώς όμως δεν έχει τα χαρακτηριστικά του παλιού αλλά είναι ουσιαστικά αντιγραφή του γεφυριού που βρίσκεται λίγα μέτρα πιο ψηλά. Το παλιό ήταν έντονα οξυκόρυφο και η καμάρα του αποτελούνταν από δύο σειρές λίθων με την εξωτερική που προεξείχε, να σβήνει στην κορυφή του τόξου. Αντίθετα το καινούργιο γεφύρι είναι ημικυκλικό με το τόξο του να φέρει μία σειρά λίθων με έναν λεπτό διακοσμητικό γείσο. Στον τοίχο του γεφυριού διασώζεται πέτρα με αραβική γραφή που ίσως να ανέφερε, σε έτος εγίρας, την χρονολογία κατασκευής του, γεγονός που σε συνδυασμό και με την οξυκόρυφη καμάρα του μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως κατασκευάστηκε την οθωμανική περίοδο από τούρκους μαστόρους.

Το συναντάμε 70 μέτρα δεξιά από την παλιά εθνική οδό Καβάλας - Θεσσαλονίκης στην είσοδο του χωριού,κάτω από την πλατεία του. 

 


  1. Γ. Τσότσος "Μακεδονικά γεφύρια" 1997 (σελίδα 134) 

 

 

Χάρτης:

Συντεταγμένες: 40.864659° Ν / 24.144731° Ε

 

 

Φωτογραφίες:

Είναι το τελευταίο (βορειότερο) από την σειρά των τεσσάρων γεφυριών της Μουσθένης και, όπως και τα υπόλοιπα, γεφυρώνει το ρέμα που διασχίζει τον οικισμό. Το όνομά του προέρχεται από τον ιδιοκτήτη γειτονικού σπιτιού. Η καμάρα του φέρει μια σειρά από πέτρες με διακοσμητικό γείσο. Τα τσιμεντένια στηθαία και οι σωλήνες ύδρευσης στην ανάντη πλευρά του έχουν αλλοιώσει την αισθητική του ενώ και το οδόστρωμά του είναι επικαλυμμένο με τσιμέντο αφού παραμένει λειτουργικό εξυπηρετώντας την διέλευση πεζών και οχημάτων.

 

 

Χάρτης: 

Συντεταγμένες: 40.864845° Ν / 24.111659° Ε

 

 

Φωτογραφίες: